Trong bối cảnh đô thị hóa và các công trình cao tầng mọc lên san sát, việc đảm bảo an toàn phòng cháy chữa cháy (PCCC) trở thành ưu tiên hàng đầu. Trong đó, hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler được xem là “lá chắn vàng” nhờ khả năng tự động phát hiện và dập tắt đám cháy ngay từ khi mới nhen nhóm.
Bài viết này sẽ cung cấp cái nhìn toàn diện từ cấu tạo, nguyên lý hoạt động đến các tiêu chuẩn kỹ thuật mới nhất theo TCVN.
1. Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler là gì?
Hệ thống Sprinkler là một hệ thống chữa cháy tự động phổ biến nhất hiện nay. Hệ thống này sử dụng các đầu phun nước (sprinklers) được lắp đặt trên mạng lưới đường ống đi ngầm hoặc đi nổi trong tòa nhà. Hệ thống này được thiết kế để tự động xả nước khi nhiệt độ tại khu vực đó vượt quá ngưỡng quy định, giúp khống chế hỏa tiễn ngay lập tức mà không cần sự can thiệp của con người.
Theo thống kê, hệ thống Sprinkler giúp giảm thiểu tới 80% thiệt hại về tài sản và 90% rủi ro về người trong các vụ hỏa hoạn.
2. Cấu tạo chi tiết của hệ thống chữa cháy Sprinkler
Để hoạt động hiệu quả, hệ thống là sự kết hợp của nhiều thành phần cơ khí và điện tử phức tạp:
2.1. Đầu phun Sprinkler (Sprinkler Head)
Đây là bộ phận quan trọng nhất. Cấu tạo gồm thân đầu phun, bộ phận cảm ứng nhiệt (thường là bóng thủy tinh chứa chất lỏng giãn nở) và tấm dẫn hướng (Deflector) để phân tán dòng nước.
2.2. Trung tâm điều khiển và Cụm van báo động (Alarm Valve)
Đây là “bộ não” của hệ thống. Van báo động có nhiệm vụ kiểm soát dòng nước, duy trì áp suất và phát tín hiệu báo động khi hệ thống được kích hoạt.
2.3. Mạng lưới đường ống
Hệ thống đường ống dẫn nước thường được làm từ thép đen, thép mạ kẽm hoặc ống nhựa CPVC chuyên dụng. Ống CPVC ngày càng được ưa chuộng nhờ khả năng chịu nhiệt tốt, không bị ăn mòn và dễ dàng lắp đặt trong các không gian hẹp.
>>> Tìm hiểu về Ống CPVC!
2.4. Nguồn cấp nước và Máy bơm PCCC
Bao gồm bể chứa nước dự phòng và hệ thống máy bơm (bơm điện, bơm diesel và bơm bù áp) đảm bảo áp lực nước luôn đủ mạnh để dập tắt đám cháy tại vị trí cao nhất và xa nhất.
3. Nguyên lý hoạt động: Tại sao Sprinkler lại tự động phun nước?
- Giai đoạn cảm biến: Khi xảy ra cháy, nhiệt độ môi trường tăng cao.
- Giai đoạn kích hoạt: Khi đạt đến ngưỡng nhiệt độ định trước (ví dụ 68°C), chất lỏng trong bóng thủy tinh giãn nở làm vỡ bóng.
- Giai đoạn phun nước: Nút chặn đầu phun bị rơi ra, nước dưới áp suất cao phun vào tấm dẫn hướng và lan tỏa đều khắp khu vực cháy.
- Giai đoạn báo động: Sự chuyển động của dòng nước làm kích hoạt công tắc dòng chảy (Flow Switch) và van báo động, gửi tín hiệu về tủ trung tâm và vang chuông báo cháy.
4. Phân loại các hệ thống Sprinkler phổ biến nhất
Tùy vào đặc thù của công trình mà đơn vị thiết kế sẽ lựa chọn 1 trong 4 loại hệ thống sau:
- Hệ thống đường ống ướt (Wet Pipe): Nước luôn có sẵn trong ống. Đây là loại phổ biến nhất cho văn phòng, chung cư vì độ nhạy cao.
- Hệ thống đường ống khô (Dry Pipe): Ống chứa khí nén thay vì nước. Chỉ dùng cho những khu vực có nguy cơ đóng băng (kho lạnh).
- Hệ thống kích hoạt trước (Pre-Action): Yêu cầu cả đầu phun vỡ và hệ thống báo cháy kích hoạt mới phun nước. Thường dùng cho phòng máy chủ (Server), thư viện để tránh phun nước nhầm gây hỏng thiết bị.
- Hệ thống xả tràn (Deluge): Các đầu phun luôn mở sẵn. Khi kích hoạt, nước sẽ phun đồng loạt từ tất cả các đầu. Dùng cho khu vực rủi ro cực cao như kho xăng dầu, hóa chất.
5. Tiêu chuẩn thiết kế TCVN 7336:2021 bạn cần biết
Tại Việt Nam, việc thiết kế và lắp đặt phải tuân thủ nghiêm ngặt TCVN 7336:2021. Một số điểm lưu ý quan trọng:
- Diện tích bảo vệ: Thông thường một đầu phun bảo vệ khoảng 9m² – 12m² tùy cấp độ nguy cơ cháy.
- Khoảng cách giữa các đầu phun: Không được quá xa (giảm hiệu quả) và không được quá gần (gây cản trở nhiệt của nhau).
- Nguồn nước: Phải đảm bảo thời gian chữa cháy liên tục ít nhất từ 30 đến 60 phút tùy loại công trình.
6. Lưu ý khi bảo trì hệ thống Sprinkler
Để hệ thống luôn sẵn sàng “chiến đấu”, chủ đầu tư cần:
- Kiểm tra áp suất trên đồng hồ đo định kỳ hàng tuần.
- Không bao giờ sơn đè lên đầu phun Sprinkler vì sẽ làm thay đổi đặc tính cảm biến nhiệt.
- Đảm bảo không có vật cản (kệ hàng, vách ngăn) che khuất tầm phun của đầu Sprinkler.
- Bảo dưỡng máy bơm PCCC định kỳ mỗi tháng một lần.
7. Kết luận
Hệ thống chữa cháy tự động Sprinkler không chỉ là một yêu cầu bắt buộc pháp lý mà còn là khoản đầu tư thông minh để bảo vệ sự bền vững của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ cấu tạo và nguyên lý giúp bạn giám sát quá trình thi công và vận hành hệ thống một cách hiệu quả nhất.
Bạn đang cần tư vấn giải pháp PCCC hoặc báo giá thi công hệ thống Sprinkler chuyên nghiệp? Hãy liên hệ ngay với đội ngũ kỹ sư của chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất!
